Jurisprudentiebank · AI in procedures
Schadeschatting met ChatGPT: moet de rechter die berekening kunnen controleren? (conclusie A-G)
Parket bij de Hoge Raad (conclusie advocaat-generaal) · 22 september 2026
Rechtsvraag
Mag een rechter bij het schatten van schade een berekening volgen die een benadeelde partij met ChatGPT heeft gemaakt, als de verdediging de betrouwbaarheid daarvan uitdrukkelijk betwist?
Antwoord
Dit is een conclusie van een advocaat-generaal bij de Hoge Raad, geen uitspraak van de Hoge Raad zelf; de Hoge Raad moet nog beslissen. De A-G stelt dat in beginsel geen rechtsregel zich ertegen verzet dat een benadeelde partij een AI-tool zoals ChatGPT gebruikt om haar vordering te onderbouwen, maar dat de berekening dan voldoende inzichtelijk en controleerbaar moet zijn voor de andere partijen en de rechter. Het hof had de schatting van de sieraden gevolgd terwijl de ChatGPT-berekening geen bronnen noemde voor de gebruikte goudprijzen en inflatiepercentages. Volgens de A-G is de toewijzing daarom onvoldoende gemotiveerd en slaagt het cassatiemiddel.
Relevante overwegingen
Het ging om een strafzaak (diefstal met een valse sleutel) waarin de benadeelde partij de huidige waarde van in guldens gekochte of getaxeerde sieraden liet omrekenen door ChatGPT, met correcties voor de goudprijs en inflatie. Het hof gebruikte zijn schattingsbevoegdheid (artikel 6:97 BW) en kwam op hetzelfde bedrag uit. De A-G wijst erop dat een schatting zoveel mogelijk moet aansluiten bij vaststaande feiten, en dat het hof er kennelijk van uitging dat de cijfers van ChatGPT op zulke feiten berustten, terwijl daarvoor geen enkele bron was aangedragen. Voor zover de A-G kan overzien, heeft de strafkamer van de Hoge Raad zich nog niet eerder over ChatGPT in processtukken uitgelaten.
Praktische betekenis
Een van de eerste keren dat bij de Hoge Raad de vraag voorligt hoe met door AI gegenereerde berekeningen in een procedure moet worden omgegaan. De lijn van de A-G is niet dat AI verboden is, maar dat een uitkomst van een AI-tool zonder controleerbare bronnen geen vaststaand feit is. De conclusie bindt de Hoge Raad niet.
Wat u nu kunt doen
Gebruikt u AI om bedragen, schades of waarderingen te onderbouwen in een geschil, een claim of een offerte? Leg dan vast welke brongegevens (facturen, taxaties, officiële prijs- en inflatiecijfers) aan de berekening ten grondslag liggen, zodat de uitkomst zonder de AI-tool na te rekenen is. Volg voor deze zaak het arrest van de Hoge Raad.
REZA-interpretatie
Past in een bredere lijn waarin rechters AI-uitkomsten niet op gezag aannemen maar op controleerbaarheid toetsen. Het gaat om een advies aan de Hoge Raad in een strafzaak, over de onderbouwing van een schadevordering; of de Hoge Raad de A-G volgt, en hoe breed, is nog onbekend.
Laatst gecontroleerd op 25 september 2026. Dit is een samenvatting op basis van de officiële inhoudsindicatie en vormt geen juridisch advies voor uw specifieke situatie. Raadpleeg voor de volledige uitspraak de bron hierboven. REZA Legal is geen advocatenkantoor.